http://tugan-tel.at.tt/forum İ tuğan tel Tatar tele turında säxifä YBS Ezläw Soñğılar Äğzälär Törkemnär Terkälü Şäxesnämä Şäxsi xatlanı tikşer subTrail Kerü -------------------------------------------------------------------------------- “Latínälif mäs'äläse” Bäxäslär -> Ğömümi bäxäs Uzğan cep :: Kiläse cep Yazğan Xäbär al Beri Terkälü: 30 Apr 2003 23:36 Xäbär: 702 Qaydan: Cir öste Qaldırdı: 18 Dek 2004 07:18 Başlıq: “Latínälif mäs'äläse” -------------------------------------------------------------------------------- Latínälif mäs'äläse dip Tatar telendä yazu öçen Yañalifne ğämälgä qaytartu waqıtında kilep çıqqan qíınlıqlarnı atílar. Yañalifne qaytartu eşe 2000. yıldan başlap 2011. yılğa tikle 10 yılğa suzılğan, wä ul räsmi räweştä qabul itelgän qanun buyınça bara. Axmaqlar Yış Birgän Sorawları Qayberäwlär şaqtí küp nadan sorawlarnı birälär. Menä alarnıñ berniçäse: Tatar tele öçen Latínälif Urısäliftän çınlap ta qulayraqmı? Hiçşiksez! Urısäliftä Tatarnıñ berniçä awazı citmi, häm kiresençä, Tatarçada bulmagan, kiräkmägän awazlar bar, näticädä süzlär bozılıp yazıla. Xättä Urısälifneñ “bişege” bulgan Bolgarstan da Latínälifkä küçü turında uylana, Urıs telen Latínälifkä küçerergä çaqırgan Urıs ğalimnäre bar. Latinga qaytunıñ tagın ber faydası: küçü waqıtında ğämäldäge ímla citeşsezleklären tözätep bula (alar citärlek). Urısäliftä xäreflär kübräk iç, närsägä almaştırası soñ? Urısäliftä bulğan xäreflär Tatar tele öçen kiräkmi. Tatar [w] awazın çuqınmış «щ» yä ki «ё» xärefe belän kürsätmässeñ iç. Raslangan älifba iñ kamileme? Dönyada kamil närsä yuq, raslanğan älifba – un yıl barğan bäxäs näticäsendä ireşelgän kileşü. “Kamilläşterüne” däwam itergä mömkin, ämmä axır çiktä “qaş tözätim dip küz çığarırğa” bula. Şura qabul itkän, prezident ímzalağan qanun 2001. 1. Sentäberennän ğämälgä kermäsä, Tatar taríxı forsatnı ıçqındıra digän süz. Urıs xärefläre belän basılgan ädäbi míras yuqqa çıqmasmı? Ul ber qaya da kitmäyäçäk, 10 yıl buyı ike älifba ber yulı yäşiäçäk, xalıq ul kitaplarnı uquın däwam itäçäk, 2001. yılñın 2. Sentäberendä Urısälifne berkem dä onıtırga cíınmí. Ädäbi äsärlär daimi räwşetä yañadan basılıp tora, menä şuların aqrınlap Latínälifta basa başlarga kiräk. Soñgı waqıtta basılğan küp kenä äsärlärneñ elektron şäkele bar, alarnı Latínälifkä automat räweşendä bik ciñel küçerep bula. Monıñ öçen maxsus programnar bar, yazu şäkelläre äzer. Fäqät, täwäkkällärgä kiräk. Urısäliftä bastırılğan bik zur ädäbi mírasnı yañadan niçek bastırası? “Urısäliftä bastırılğan bik zur ädäbi míras” ul üze ber äkiät, sovet çorında Tatarça bastırılğan kitaplar bik äz buldı, çönki 2. Dönyasuğış waqıtında Tatar yazuçılar berlege tulayım diärlek wafat buldı. İsän qalğannarnı Urıslar propaganda eşenä cibärgännär. Sovet propaganda öçen “ícat” itelgän 10,000 närsäne tulayım Yañalifkä küçermäskä dä bula, çın mírasnı küçerü belän genä çiklänep. Urısälifkä künekkän böten xalıqlnı niçek öyrätäse? Tatar xalqınıñ iñ kübe 25 % qına ana telendä söyläşä ala, alarnıñ öçtän berse genä ana telendä uqí/yaza belä. Bu 10 % öyrätü öçen küp närsä kiräkmi, 10 yıl eçendä öyränerlär. Qartlarnı niçek öyrätmäkçe bulasız? Yañalifkä küçü 10 yılğa qartlar öçen suzılğan da. Tatarstanda yäşämägännärne yaña älifbağa niçek öyrätmäkçe bulasız? Tatarstanda yäşämägännäre, Urıs xökümätenä räxmät äytik, ana telendä uqu/yazu tügel söyläşä dä almílar, dimäk alarnı öyrätäse yuq. Alarğa Tatar telen bötenläy öyrätergä kiräk. Törkiä, Finlandia sınma illärdä yäşägän Tatarlar ana telen dä, Yañalifne dä belälär. Tatarstanda yäşämägännärne yaña älifbağa küçärgä telämilär iç! Küçärgä telämim dip digännäre ana telen belmilär dä, belergä dä telämilär, alarğa çınlap ta küçüdän fayda yuq. Tatarstannan çittä yäşägän Tatarlar belän ni bulır? Berni bulmas, Tatarstanda Yañaliftä basılğan basmalar yärdämendä alar da aqrınlap yaña älifbağa küçärlär. Tatarstanğa barı tik näşriät eşen köçäytergä kiräk bulaçaq. Çittä yäşägän Tatarlar öçen Mäskäw bolay da kitap bastırmí. Tatarlar Urısäliftän “mäxrüm” qalmasmı? Tatarlar Urısça yazğanda Urıs xärefläre belän yazuın däwam itäçäkter. Yañalifkä bar Tatarstan tügel, fäqät Tatar yazması küçä! Uramdağı yazmalarnı niçek almaştırmaqçı bulasız? Tışqı yazmalar 10 yıl eçendä çerep betälär, çergäç, üz waqıtı kilgäç yañalarğa almaşınır. Älifba üzgärtü artıq qimmätkä töşmäsme? Tatarstannıñ moña aqçası yuq digän safsata ışanırlıq tügel. Küçüneñ berençe yılına kiräk bulgan aqça cömhüriät xäzinäseneñ 0,1% täşkil itä. İnde bu aqça da tabılmasa, şundí täqdim: 30. Augustta Möstäkillek könen ütkärep tormasqa, şul aqçaga - Latínälifkä qaytırğa! Latínälifkä qaytu fänni, íctímağí, yä bulmasa säyäsi mäs'äläme? Nigezdä ul fänni-mädäni mäsälä: Yañalif telneñ yazılışın ciñeläyätä, zamança teknologíğa, İnternet şartlarına turı kilä, läkin Mäskäw tırışlığı belän säyäsät däräcäsenä kütärelä. Bügen Latínälifkä qaytu ul Tatarnıñ yäşäp qaluına ber sınaw. Latínälifkä qaytu turındağı qanun xaqlımı? Bötenläy xaqlı! Dönyadagı ber genä qanunga da qarşı kilmi, häm dä bu Tatar milläteneñ üz eşe. Bu Tatar xalqı qararımı, ällä “berniçä keşe tarafınnan uylap çığarılğan uydırma ğına mı”? Ul çın mäğnädä Tatar xalqı qararı, 1997. yılda Bötendönya Tatar Kongressı tarafınnan qabul itelgän. Kongress ul bar dönyada Tatarların wäkillek itkän oyışma bulıp tora. Latínälifkä küçärgäme, küçmäskäme dip referendum uzdırmasqamı? Andí referendum niçek uzdırmaqçı bulasıñ? Anda Tatarlar ğına tawış birergä tieşme, yä ki çuqınuçı kürşe millät keşeläre dä? Tatarlar ğına bulsa, alarnı niçek ayırırğa, bälki tawış birü aldınnan tawışbirüçeneñ qanın genetik yaqtan tikşeräse? Andí referendum ana telen belgän Tatarlar arasında ğına uzdırasımı, yä ki çuqınıp-urıslaşıp betkän tatarinnar arasında da? Tatarça söyläşüçeläre arasında ğına uzdırırğa bulsaq, tawışbirüçeneñ ana telen belüen kem tikşerep torır, bälki tawış birü aldınnan ímtíxan uzdırmaqçımı? Andí referendum uzdıru mömkin dä tügel, yülärgä salınma. Älifba alıştıru Tatarstanda kierenkelek tudırmasmı, Urısianıñ cimerelüenä kitermäsme? Urısia cimerelüenä kitersenie ul, ämma çınlıqta mondí örketülär – başınnan axırına qädär uydırma ğına. Sovetlar Berlegendä Görcilär, Ärmännär 70 yıl buyı üz älifbasında yazdı, ämmä bu Berlekneñ cimerelüenä kitermäde, ul bötenläy başqa säbäplärdän tarqaldı. YOMĞAQ – Yañalifkä kem qarşı? Tatarnıñ alğa kitüen telämägän, Urısianı fäqät çuqınuçı mämläkäte itep kürergä telägän köçlär, alarğa yabışqan quştannar, 21. ğasırnıñ “şah-ğäliläre”. Yañalif uñaylıqları Yañalif törle cíhazlarda da bar (sanaq, kesäfon, TV, …). Yañalif öçen berbaytlı bilgelämälär bar. Yañalif öçen maxsus Tatar şäkellären yasísı yuq. Yañalif nigezendä Tatar telen öyrätü küpkä tizräk bara. Yañalif ul Tatar telenä urıs awazlar kermäwenä üze ber çik. Yañalif belän urıs süzlärne yazarğa uñaysız, dimäk Yañalifkä küçü urıs süzlärdän qotılırğa bulışa. Kamil Tatar tele öçen ciñel, kamil wä mantíqlı bulğan Latínälifle yazu bik tä kileşä. sanaqta Tatarça/Almança/İnglizçä/... mäten cíğanda töylek öçen ber gena caylaw quyarğa bula, cíu waqıtında caylaw almaştırası yuq, butalmísıñ. Yañalif belän yazılğan Tatar iseme çitil tanıqlıqlarında üzgärelmiçä/bozılmíça ber kileş yazıla, ike törle yazılu belän butalış betä, çönki Latínälifle isemnärne bar cirdä dä bar xäräkälär belän yazalar. Tatarstanda Latínälifle pasport birüen başlarğa kiräk. Yañalifkä bar Törki xalıqlar da küçärlär, ber berse belän Törki telendä aralaşırğa mömkinlek tua. Yañalifkä küçü ana tele belän qızıqsınunı arttıra. Yañalifkä küçü milli xis kütärä, üz xalqınnan oyalanmasqa öyrätä. Yañalifkä küçü urıslaştıruğa tağına ber bäläkäy kirtä sala. Yañalifkä küçü Tatar telenä kiñ qullanuğa kerergä mömkinlek birä! Mäs'älä taríxı 2. Bötentatar Kongresında Tatar telendä yazunı Latínälifkä küçerergä qaraq çığarıla, bar wäkillär dä bu fikerne xuqlí, qarşı çığuçılar bulmağan. 1999. yılda Tatarstan präzidente Yañalifkä küçü turında qanunğa qul quya. 2003. yılda Tatarstan öçen çitil bulğan Urısia parlamentı Urısiadağı xalıq telläre öçen Urısälifne kenä qullanırğa yarí digän qanun çığara, wä Urısbaşı aña üz qul quya. 2004. yılnıñ 16. Nöyäberendä, Xalıqara «Tüzemlek köne», Urıs qanun mäxkämäse Tatar telen Yañalifkä qaytartuın tía torğan qanun xaqlı buluın raslí. Tatarlar öçen çitil bulğan Urısiada Yañalifne qullanu xoquqsız bulıp çığa. Tatarstanda isä küçü däwam itä. 2004. yılnıñ 18. Nöyäberdä Yañalifne yaqlí torğan «Latín frontı» oyışa. Öskä men qdb Qunaq Qaldırdı: 18 Dek 2004 13:01 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- >Urısäliftä Tatarnıñ berniçä awazı citmi, häm kiresençä Latinalifta da Tatarnıñ berniçä awazı citmay. >Latinga qaytunıñ tagın ber faydası: küçü waqıtında ğämäldäge ímla citeşsezleklären tözätep bula (alar citärlek). xazrgi waqtta planlaS-tr-l-u-ci variant Latinga kuckandan soN Sul imla citsszlklarinin in zurisi 'e' xarfinga turi kiluwci awaz mas'alasi bulacaq: - http://tugan-tel.noka.ru/forum/viewtopic?t=173. conki ul butaldrp bttra: et ul et tugl - et ul it. sul uq waqtta ali it digan suznN bar-lGi tagn da butaldra, yagni it digan suznN bar-lGi et-nN et iykanliginga tagn da iSandra. Ham buw citSszlkni LatinGa kuckan waqtta tozatp bula. A xazrgi kucrga ciyinuwcilar buw 'e' xarfiniN maGnasini kirill yazuwinda bulGaninca saqlap qalmaqcilar. AllaGa Sokor, ali kuctra almadilar. Xazr Sulay aSGp kucsalar, boton torki donyanN yazuwini bolGatp bittirirlar iydi. kirill Xarflari bilan latin xariflari ham grek xarflari- 'tuGan'nar:A-A-alfa, x-x(iks)-x(xi), к-k-kappa,e-e-epsilon, ham baSqalar. Ni ocon iN zurisi? Conki ul 'e' xarfi butaldracaq, a baSqalari, masalan 'iks'xarfini 'x'magnasi bilan qullanuw ul daracada uk butaldrmay. Conki buw magnada qullanu grektagi 'xi' magnasini qaytaruw, ham 'iks' xarfili cit il suzlarini 'ks' diyp yazarGa da momkin.(iki xarf bilan) >Urısäliftä bulğan xäreflär Tatar tele öçen kiräkmi. amma qaybr tatarlar ocon ekonomia ocon kirak, conki faktta qaybr tatarlar urs tilinni da bla:http://tugan-tel.noka.ru/forum/viewtopic?t=227 > “Kamilläşterüne” däwam itergä mömkin, ämmä axır çiktä “qaş tözätim dip küz çığarırğa” bula. Cidi qat ulcA, br qat kis. buw ocraqta cnlap ta kamilläşterüne däwam iytrgä kirak. >Şura qabul itkän, prezident ímzalağan qanun 2001. 1. Sentäberennän ğämälgä kermäsä, Tatar taríxı forsatnı ıçqındıra digän süz. Şura qabul itkän, prezident ímzalağan qanun 2001. 1. Sentäberennän ğämälgä kersä, Tatar taríxı normal, torkilar ocon aNlaySli alifbaga iya buluw forsatını ıçqındıra digän süz. br qaycan da anday iSlarni Şura qabul itä almay: Allah tlamasa. >Latínälifkä qaytu turındağı qanun xaqlımı? >Bötenläy xaqlı! Dönyadagı ber genä qanunga da qarşı kilmi, häm dä bu Tatar milläteneñ üz eşe. Demokratia, anarxia diyp balki monno atarsz: ol qanunlar tatarstanniqi da, rusiyaniki da nedeystvitel'niy, onlarni botonlay kurmamSka salSrga mOmkin, onlarGa bOtOnlAy iGtibar iytmaska. Conki bit demokratia, 'bazar zakonnari, ekonomikasi' - km nick tlay, sulay yaza. agar br ksinN yazuwini adresati (uqucisi, xatni aluwci) aNlamayacaq iykan, ul kSi aNlaSlrlq iytp yazarGa macbur bulacaq. km nick tlay, sulay yazsn - xt(xot')(tlasa) Garapca ,xt qtayca, xt Morze bilan. 'bazar iqtisadi' mexanizmlari barisini uzi koylayacak, allah yardami bilan. br yuli brnica yazuw da yasay ala -yaponlarniNqi Siklli. >Tatar milläteneñ üz eşe här kiSinN üz işi. "Tatar milläti" [gomuman][dorosoni gna Aytkanda] ul yuq, bari tik cir Ostinda tatarca soylaSuci kiSilar yaSap yata, taGn onlarnN br az urtaq kultur elementlari bar[, urtaq gennar turnda br suz da atmaym!]. Ham Sulay uq urs millati da yuq, baSqa millatlar da yuq. km da km 'fAlAn- fAlAn millat' diyp AytA - ul caSqan. (conki balki ul Saharda Uskandr.) >Bu Tatar xalqı qararımı, ällä “berniçä keşe tarafınnan uylap çığarılğan uydırma ğına mı”? >Ul çın mäğnädä Tatar xalqı qararı, 1997. yılda Bötendönya Tatar Kongressı tarafınnan >qabul itelgän. Kongress ul bar dönyada Tatarların wäkillek itkän oyışma bulıp tora. 'Tatar xalqi' uzi tlagan narsani iSlasa ul dOrOs iSlamaska da mOmkin. lakin 'Tatar xalqi'nN tlaklarini da Allah barlqqa kiltra. 'Tatar xalqi' da AllahinN qolo. uz tlagi bilan iSlasa da, tlaginga qarSi islasa da, ul cnlqta macburiy rawSta iSlay. iN doros yul da bar -ul yulni Allah blA. >Älifba alıştıru Tatarstanda kierenkelek tudırmasmı, Urısianıñ cimerelüenä kitermäsme? ul turidan-turi rusianıñ cimerelüenä bulSmay, ta'sir iytmay, bari tik kosvenno(buw urs suzi), narsalardr artqili, narsalardr aradaSciliGi bilan. onlay iykan, buw onlarnN Uz problemalari -onlar da tlasa ni iSlasnnar -alfavitlarini uzgartsinnar -urs tlinN alfaviti uzgaruw tatar tilinga ziyan kiltra diyp sanaybz iykan -bonoso da bznN Uz problemabz bulacaq. > Yañalif uñaylıqları a 'yaNalif'nN nacar yaqlari qayda? masalan, anda yigit, kiSi, blm suzlarindagi 'i'("ie") awazin-ga(OcOn) ismi cisminga turi kila torgan tamga yuq. >Yañalifkä bar Törki xalıqlar da küçärlär, ber berse belän Törki telendä aralaşırğa mömkinlek tua. ay-hay, nick uNSli ,uNayli aralaSa alrlar iykan, tatar aGayi 'et' ni et diyp aNlasa, a tork aGayi 'et'ni it diyp aNlasa? tatar aGayi gna tugl, latinga kuckan waqtta "e" xarfinN maGnAsini kirillitsadagica saqlap qalgan baSqa BDB(SNG),SSSR(SSRS, USSR) tOrki xalqlari da. Sulay uq yevropa suzlari tatar tilinga kuckanda onlardaGi "e" awazi yigit, kiSi, blm digandagi 'i'("ie") awazinga kucmay bit! electronni 'i(-yigit digandagi)lktron' diyp aytmaybz iC, 'iliktrun' diyp aytabz! >2004. yılnıñ 16. Nöyäberendä, Xalıqara «Tüzemlek köne», Urıs qanun mäxkämäse >Tatar telen Yañalifkä qaytartuın tía torğan qanun xaqlı buluın raslí. minm bluwmca, ul azrak bOgOStrp, sorawGa turi cawap birmadi, bari tik 'kirillitsada yazuw konstitutsiaga qarSi tugl' diyp kna ayta aldi. Öskä men qdb Qunaq Qaldırdı: 18 Dek 2004 13:03 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- narsa ul "Yabışma:"? Öskä men al Beri Terkälü: 30 Apr 2003 23:36 Xäbär: 702 Qaydan: Cir öste Qaldırdı: 21 Dek 2004 15:08 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- abaw… awır inde sine uqu qdb yaza: A xazrgi kucrga ciyinuwcilar buw 'e' xarfiniN maGnasini kirill yazuwinda bulGaninca saqlap qalmaqcilar. AllaGa Sokor, ali kuctra almadilar. Xazr Sulay aSGp kucsalar, boton torki donyanN yazuwini bolGatp bittirirlar iydi. [ï] awazın «e» itep yazuıbız ul iñ ere citeşsezlegebez buluın ilä kileşüemne küptän beldergäniem iç inde. Ämmä Törki yazuını bolğatabız diüeñ berlän kileşmim, ul küptän bolğatılğaníı, Törki däwlätlär başlarında nindider añğıraw utıralar, härese “möstäqil tel” tarafdarları, Äzerilär kire «e» xärefen östägännär, Törekmännärgä «ı» xärefe oşamağan, Özbäklärneñ yazuı bötenläy tile. Tatar älifbasına da äkämätlärne kertkännär, anda kübräk qart usraqlar qatnaşqan bulğan. Äytälär iç «ike Tatar cíılğanda dürt fiker barlıqqa kilä». Sin närsä xäzer «qanunnı üzgärtmäsägez xara-kiri yasarmın» dip çığarsıñmı inde? Yä inde üz älifba qullanmaqçı bulasıñmı? Sin andí ber üzeñ genä bulmassıñ, döresen äytäm, başqa keşlär dä üz älifbasın uylap çığarırlar. Menä bu çınlap ta dönya köldertü bulır. Änä Qazan kirmänendä ber äkämät ädäm utıra, aña biştapqırlı namaz oşamağaç, “cädidizm” tarafdarı bulğan, ul närsä “Tatar mazbaxı” bulıp çıqqan ikän, “böten Íslam dönyasın uzıp, Tatarlar alğa çabır” imeş. Annarı aña qabul itelgän älifba oşamağaç, “inalif” digän närsä uylap çığarğan, Tatarlar şul inalif belän “böten Törki dönyasın uzıp, Töreklärne dä artta qaldırırlar” imeş. Yuq, andí yülärlekkä salınırğa kiräkmi, anarhínı yasarğa kiräkmi. Min dä “Zamanalif” süzen qullanuğa kertep yalğışlıq yasağanmın. Xäzer anı turında “ul «í» xärefe östälengän räsmi älifba ğına” dip añlatırğa mäcbürmen. Ber ni dä üzgärelmäs, Qazan kirmänendä olıbaşı utıralar, alar öçen Turançılıq ber ni dä tügel. Xäzer qabul itelgän älifbağa tizräk küçärgä kiräk, irtägä soñ bulır. Bezgä ni turında uylarğa bula ul berdäm Törki süzlegen tözep, Turançılıqqa bağışlanğan säxifälärdä berdäm Törki ímla qullanu. Beraz sabırlıqta bul, “möstäqil” älifbalar kiläçäktä barıber ülärlär, Allah boyırsa berär 25-50 yıldan soñ berdäm älifbağa küçärbez. Törki söylämnärendä qullanuda yöri torğan süzlärne berläşterep bik köçle söyläm yasarbız. Şul söylämdä 200 mln keşe söyläşer, 50 yıldan soñ ul 300 mln bulırdır äle. qdb yaza: narsa ul "Yabışma:"? Yalğışmasam ul «en:Sticky» urınına yazılğaníı, gel östä yözep yöri torğan cep, yabışqanday. Bälki «Yabıştırma» itep quyu döresräk bulıríı. Unicode.org kündermäsendä xäreflärebez turında bäxäsläşep alğannaríı inde ikän. Anda ber duñğız kerep-tıçıp ta hawa bozıp yörgänie. Äytäm iç, bar kergän cirläremdä çuqınmışlarğa teräläm. Ber keşe xäbärenä ber urıs duñğız menä närsä yaza: > Conclusion: > 1) The Republic of Tatarstan passed a law in 1999 and coming into force in 2001 establishing a Tatar Latin alphabet. > 2) A Russian federal law (a monstrous piece of linguistic imperialism) overrode this in 2002, so after the Tatarstan law had come into force. Therefore this Latin alphabet was in some sense officially in force for a period. And it is still considered to be officially in force by many in Tatarstan including top government officials. Peter, your estimates of Russian federal law are inadequate and go beyond the scope of this list. > 3) As the people of Tatarstan are independent-minded and more likely to follow their local leaders than the linguistic imperialists in Moscow, it is highly likely that at least some of them use the published Latin script even if it is not permitted to have official status. Wow, where did you get this epithet? I agree with that, especially given that 43 percent of Tatarstan's population are Russians. > 5) This is an alphabet which has been used, even in official > websites, and very likely continues to be used by some. Decisions > made in Moscow do not change this, especially because they are in > practice widely ignored in Tatarstan Once again, Peter, you're going off the topic. You're invited to prove your assumptions with facts or withdraw them. I personally consider statements of this kind as veiled attacks to Russia's statehood. Please, stop that. > "The conversion from Cyrillic to Latin script is planned within years > 2001-2011." This is false. > 3. The case pair n with descender is definitely not encoded, and from my > memory of the discussion of ghe with descender, we would want to encode > them as separate characters (rather than with combining descenders on > "n"). Is anybody working on that proposal? There's no Latin Tatar script. It's the law. Full stop. It's the Institute of Estonian language. I hope they know more about Estonian than about other languages and Unicode. Tatarlarğa beraz tereräk bulmaq kiräk, qatnaşıp üz süzen qıstarğalap yörergä, çuqınmışlardan yaqlawçılarıbız bar, urıs faşístlarnı bar keşelär dä yaratmí. _________________ Cir teträtkän Tatar irläre, Kemgä qaldırdığız illärne?! Öskä men Şamil İdäräçe Terkälü: 01 May 2003 09:49 Xäbär: 373 Qaydan: Qazan Qaldırdı: 22 Dek 2004 00:46 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- Xäzerge älifba tağın da uñaylı häm universal bula ala ide, tormışqa künekkänräk bula ala ide. İdeal-ğömümtörki älifba turında süz alıp barmasaq ta, kimennän İdel-Ural yäki Qıpçaq telläre öçen urtaqqa oxşağan närsä yasarğa mömkin. Läkin älege adımda xäzerge älifbanıñ zäğif toruın terärgä kiräk, tärbiä eşenä zur ähämiät kürsätergä kiräk, minemçä _________________ Närsä sine alğa alıp bara? Uylap qara, uylap qara (İ tuğa-an tel!) Närsä bezgä yärdäm itä? Ä? (İ_ ma~matu~ur tel) © Barda RAP cırçıları Öskä men Azat Badr-ad-Din Terkälü: 04 Ökt 2003 19:14 Xäbär: 28 Qaydan: Maryland, AKS Qaldırdı: 28 Dek 2004 17:31 Başlıq: Mäsxärä däwäm itä -------------------------------------------------------------------------------- Latin belän saubullaşu Quote: Bügen TR Yugarı Sudı 1999 elnıñ sentyabr aenda kabul itelgän "Latin grafikası nigezendä tatar alfavitın torgızu turında"gı Tatarstan respublikası Zakonı federalnekenä karşılıklı häm gamäldän çıkkan dip taptı. Bu mille mäsxärä qaçan betäçäk inde. Uñışlı asuçılar kebek bezneñ aurlıqnı ber niçä qarar ütkärep bezneñ äcälne suzalar. Kafkanıñ äsärlärdä kebek bezne mısqıl itälär. Tfu! Öskä men al Beri Terkälü: 30 Apr 2003 23:36 Xäbär: 702 Qaydan: Cir öste Qaldırdı: 28 Dek 2004 20:31 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- Abbbawww… bar ikän äle andí şahğälilär… bu çınlap ta mäsxärä iç. Tatar cirendä urnaşılğan “Tatar guvernısınıñ” soñğı zaman başlanğandır inde. Bütän bu duñğızlarnı saylatmasqa kiräk. Guvernbaşı kübräk TatNeft yazmışı belän borçıladır, şuña kürä üz xalqın sata. s.u. miña xäbär kilgän, yäkşämbe köne Azatlıqta Latínälif turında qızıq närsä bulğan ikän, Latínälif mäs'äläse Strasbourg mäxkämäsendä üz qaraluın kötä, Piterburda yäşi torğan Bolğarí atlı ber abzí şikäyät birgän ikän, bu yıl başında inde, şikäyät eşkä qabul itelgän inde. Qızğanıçqa Azatlıq säxifäsendä bu xäbär yuq, alar şimbä/yäkşämbe könnärendä yañartmílar ikän. _________________ Cir teträtkän Tatar irläre, Kemgä qaldırdığız illärne?! Öskä men al Beri Terkälü: 30 Apr 2003 23:36 Xäbär: 702 Qaydan: Cir öste Qaldırdı: 28 Dek 2004 21:28 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- Azatlıq: Strasbourg Court To Hear On Lawsuit Promoting Tatar Latin Alphabet Azatlıq yaza: St. Petersburg resident Chulpan Bolgari told RFE/RL's Tatar-Bashkir Service on 26 December that his appeal against the prohibition by the Russian government on the introduction of Latin script in Tatarstan has been accepted for consideration by the Strasbourg-based International Court of Human Rights. In 2003, Bolgari's appeal to the Russian Constitutional Court was denied because it does not hear claims by individuals. In his latest appeal, Bolgari reportedly listed five articles of the Russian Constitution that violate the law stipulating the mandatory use of the Cyrillic script by all state languages in Russia, which was passed by the Federal Assembly and signed into law by the Russian president. s.u. Bu Çulpan Bolgari abzí min tügel buluın añlağansızdır inde, ul minem näselemnän dä tügel. _________________ Cir teträtkän Tatar irläre, Kemgä qaldırdığız illärne?! Öskä men qdb Qunaq Qaldırdı: 05 Ğín 2005 11:48 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- 1. >>2004. yılnıñ 16. Nöyäberendä, Xalıqara «Tüzemlek köne», Urıs qanun mäxkämäse >>Tatar telen Yañalifkä qaytartuın tía torğan qanun xaqlı buluın raslí. >minm bluwmca, ul azrak bOgOStrp, sorawGa turi cawap birmadi, bari tik 'kirillitsada yazuw konstitutsiaga qarSi tugl' diyp kna ayta >aldi. ayta aldi -> aytti. 2. yanalif diygan maqalada xata sman br aybr: yanaliftagi y y tugl, (j y). Öskä men Vaner Alper Terkälü: 24 Sen 2003 12:46 Xäbär: 54 Qaydan: Zürih / İsviçre Qaldırdı: 05 Ğín 2005 13:08 Başlıq: Latin alfabe ceviri programi -------------------------------------------------------------------------------- Dostlar, yeni yılınızı kutlarım. İnşallah 2005 yılı Tataristan’a hayırlı günler göstersin. Kırım Tatar yazışma grubuna bu internet sayfasını yolladılar. http://www.kultur.gov.tr/gaspirali/default.asp?lehce_ID=7&strDil= Kazan Tatarcası’nı seçin Yukarıya Kiril harfleri ile yazın. Aşağıda Latin sözünün sağ tarafında Çevir’e basın. Aşağıdaki kutu içinde latin harfleri ile çıkacak. 5-10 sahife çevirmek mümkün imiş. Selamlar, Vaner ********************************************************************* Bu da orijinal mesaj: Message: 5 Date: Sun, 02 Jan 2005 20:37:33 +0100 From: akay0001 Subject: Latin alfabe ceviri programi Subject: [Turkoloji - Turkology] Digest Number 1043 To: turkoloji@yahoogroups.com Reply-to: turkoloji@yahoogroups.com Message: 3 Date: Mon, 20 Dec 2004 09:37:23 -0800 (PST) From: Mehmet Kara Subject: Kiril - Latin Alfabe Cevirisi Programi (Ucretsiz) Değerli Türkoloji Grubu Üyeleri, Yaklaşık beş yıllık bir çalışma sonucunda "Gaspıralı" adlı Kiril - Lâtin alfabe çevirisi programı tamamlanmış oldu. Önce "exe" uzantılı biçimi üretilen, ardından ASP tabanlı biçimi geliştirilen bu program, ücretsiz olarak bütün Türk dünyasının kullanımına sunulmuştur. Programı kullanacakların http://www.kultur.gov.tr/gaspirali adresine girdikten sonra öncelikle "Yardım" kısmını okumalarını öneririz. Hatlardaki yoğunluğu dikkate alarak yapacağınız çevirileri 5-10 sayfa arasında sınırlandırmanız gerekir. Ayrıca hangi lehçeden alfabe çevirisi yapacaksanız, o lehçeyi seçmeniz gerekmektedir. Diğer ayrıntılar "Yardım" kısmında bulunmaktadır. Bu adresi, Kiril - Latin çevirisi konusuyla ilgilenenlere ve Türk Cumhuriyetlerinden tanıdığınız kimselere gönderirseniz daha çok kişinin anılan programdan faydalanmasına katkıda bulunmuş olursunuz. ....... *********************************** Öskä men al Beri Terkälü: 30 Apr 2003 23:36 Xäbär: 702 Qaydan: Cir öste Qaldırdı: 05 Ğín 2005 14:45 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- »Asciifier/Deasciifier« digän qızıq närsä dä bar ikän: http://hlst.sabanciuniv.edu/TL/ascii.html http://hlst.sabanciuniv.edu/TL/deascii.html Ol program xäreflärneñ xäräkälären özep, xäräkälärne kire torğızıla'la. Qızıq närsä ikän. Qayber çaqta xäräkälär belän yazıp bulmí iç. _________________ Cir teträtkän Tatar irläre, Kemgä qaldırdığız illärne?! Öskä men qdb Qunaq Qaldırdı: 26 Ğín 2005 14:40 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- >..18 Dek 2004 13:01.. >.. Xazr Sulay aSGp kucsalar, boton torki donyanN yazuwini bolGatp bittirirlar iydi... buw fikrni Abrar Karimullin'nN br kitab'n'da isbat'la'gan iy'di (mAqAlA ciy'n'tig'i). [Sulay uq] nicka "suz'q" awaz'lar'ni zur xarf bilan yaz'uw'ni da min br tatar til'i bilan SOGl'la'n'uw'ci "kompyutr'SCik"lar'dan kur'di'm. bugay. Öskä men Vaner Alper Terkälü: 24 Sen 2003 12:46 Xäbär: 54 Qaydan: Zürih / İsviçre Qaldırdı: 05 Apr 2005 17:58 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- QIRIm'dan http://www.qirim.net/main.php?mod/reportaj/rep010_l.php QIRIM.net - Latin elifbege bir türlü keçip olamadıq. Ana-babalarımıznın nesli bu Latin elifbesini iç de anlap olamaylar - bu bir problemma. Rusiye Qazan Tatarlarına Latin elifbesini yasaq etti. Bunı köz ogınde tutıp elifbe deniştirme meselesinde efektif yollar, fikirler nasıl olmalı? İsmet YÜKSEL - Qırım Tatarları ziyalılarının en çoq tartıştığı bir meseledir bu. Elbette ki Qırım Tatarlarınıñ Latin ariflerine keçmesi kesinlikle kerek. Ancaq şunı unutmamaq kerek – şimdi en büyük problemma - til problemması, Qırım Tatarları tilini qayp etmemek kerekler. Orta yaştaki insanlar, qart insanlar iç Latin ariflerini körmegenler. Zaten tilini az qullanğan insanğa bilmegeni bir elifbeni dayatırsan o zaman en büyük zararnı yine til körecektir. Belki bu sözler içün mana açuvlanacaqlar olacaqtır, ama men mında yaşayım. İnsanlarnen iç içe yaşayım. Muim olğan insanlarnıñ tilini qayıp etmemeleri. İnsanlar tilni bilseler Latin ariflerine tez keçerler, Men Kiril elifbesinde oqumasını bir künde öğrendim. Zaten Qırımtatarca bilgen yaşlarımıznıñ çoğısı Latin elifbesini bileler. Yani, bu meselede dayatmacı olmayıp sistemli bir şekilde çalışmaq kerek. Mence Latin ariflerine keçişten daa çoq muim bir konu - Qırım Tatarlarına ait imla kılavuzu azırlamaq olmalı. Öskä men ÇaR$ı Qunaq Qaldırdı: 17 Apr 2005 22:24 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- siie it hani imeş programı vardı a.q cocugu senin anınanı bacınısikem Lemm piç bizLE DaLga mı gecim orospu cocugu siz kimsinniz Lemm ii bi program buLaLım dedik tek keLime car$ıdan annaıza seLamLar Öskä men Azatliq Qunaq Qaldırdı: 19 Apr 2005 07:38 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- Mena min monda ber alfavitni to'za'ttem. Qaragiz, uylagiz... Mona bu texttan: Alsu Qazan turında cır başqarırğa cıyına Başqortstan prezidentın saylaw kampaniäse aldın Alsu Safina öçen «Ätkäyem» cırın yazğan Rim Xäsänov tağın Alsuğa cır yazğan. Ul- Qazannıñ 1000 yıllığına bağışlana. Xäzerge waqıtta Mäskäwdä icat itüçe kompozitor Rim Xäsänov Azatlıqnıñ Qazan byurosına şundıy xäbär cibärgän. Mona bu texttan na'rsa' eshla'p yasadim: Yanalif - №....: (draiverlar kira'kmi' hem turkcha'ler angliylar) Alsou Qazan tourinda jir bascqarirga jiyina Bascqortostan priezeedientin saylaw kampaneeyesie aldin Alsou Safeena eucen "Etkeyiem" jirin yazhan Reem Hesenov tahin Alsouha jir yazhan. Oul - Qazannin miengyillihina bahisclana. Heziergie waqitta Meskewde eejat eetuce kompozeetor Reem Hesenov Azatliqning Qazan burosina scundiy heber jeebergen. Öskä men Şamil İdäräçe Terkälü: 01 May 2003 09:49 Xäbär: 373 Qaydan: Qazan Qaldırdı: 19 Apr 2005 20:48 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- Uqırlıq ta sineñ yazuıñ, tik anıñ oşamağan yağı - mantíq bulmawı ä häm e ber xäref belän bilgelänä. törki tellär belän oxşaşlıqlar tağın da az bulğan Menä şundí variant bälki maturraq bulır: (variant qına) Alsou Kazan touronda jor bashkarorga joyona Bashkortostan prezidenti saylau kampaniaso aldon Alsou Safina icin "Etkeyim" joron yazgan Riym Xesenov tagon Alsouga jor yazgan. Oul - Kazannong mingyollogona bagoshlana. Xezirgi uakotta Meskeude iyjat iytiuci kompozitor Riym Xesenov Azatloknong Kazan biurosona shundoy xeber jiybergen K/Q G/Ğ täwge törki teldä ber awaznıñ qalını häm neçkäse bulu säbäple bu variantta da alarnı ayırmasqa, ğäräp-farsı alınmalarda oçrağan sinharmonizmğa buysınmağan süzlärne çığanaqtağıça yazarğa täqdim itelä. ğäläm -> galem; fidäqär->fiydekar'; şiğer->shigor' i->iy í->oy u->ou ü->iu e, ö->i ı, o->o ä->e w->u ç->c ş->sh (yäki ch - bu oçraqta Qazaq tele belän oxşaşlıq bulır) ñ->ng (yäki n') Yäğni formal räweştä teldä 4 suzıq qala, u/y belän bergä alar tağın 4 diftong yasílar, bar qalğan tartıqlar qoyrıq-mögezsez _________________ Närsä sine alğa alıp bara? Uylap qara, uylap qara (İ tuğa-an tel!) Närsä bezgä yärdäm itä? Ä? (İ_ ma~matu~ur tel) © Barda RAP cırçıları Öskä men Azatliq Qunaq Qaldırdı: 20 Apr 2005 13:54 Başlıq: -------------------------------------------------------------------------------- tourinda minga bigrek ohshiy Öskä men Soñğı xäbärlärne kürsät: bötenesen1 könlek1 atnalıq2 atnalıq1 aylıq3 aylıq6 aylıq1 yıllıq iskesennän başlapyañasınnan başlap Bäxäslär -> Ğömümi bäxäs Waqıt quşağı: GMT +3 1. bit (barısı: 1) İsem Bäxäskä: [ saylísı ] Şaw-şu aralaşu----------------Tatar poçmağıTaşqa basılmağan uy-fikerMädäniät«Tatar Dönyası»TatNét mäs'äläläre Telebez turında----------------Ğömümi bäxäsSüzleklär Tel wä Sanaq----------------Säxifä ostasıSanaqnı tatarlaştıru «Azatlıq.org» säxifäse----------------Mäqälälär turında uylarRadío eşläw buyınça täqdimnär «İ tuğan tel» säxifäse----------------Bäxäslek turındaKitapxanäneñ qunaq-kitabı«Bezneñ Taríx» qunaq-kitabı Yaña cep açalasıñ Xäbärgä cawap biräläseñ Xäbärne tözätälmiseñ Xäbärne salalmísıñ Soraştıruda tawış birälmiseñ Google'da kitapxänä